ربات فروشگاه روبیکا: چه کاری می‌کند و از امروز چه آماده کنید
مشتری در روبیکا پیام می‌دهد «این مانتو سایز ۴۲ داره؟»، شما سر بسته‌بندی هستید و دو ساعت بعد جواب می‌دهید؛ او تا آن موقع از پیج دیگری خریده است. ربات فروشگاهی برای همین لحظه ساخته میشود: جواب سؤال‌های همیشگی را همان موقع بدهد و سفارش را با نام و آدرس کامل تحویل شما بدهد.
این راهنما دربارهٔ خودِ روبیکاست: رباتش چه کارهایی می‌تواند بکند، کجا با ربات تلگرام فرق دارد و اگر فروشگاه دارید از همین امروز چه چیزهایی را آماده کنید. وضعیت هدهدهاب را هم همین اول، یک‌بار و روشن می‌گوییم:
وضعیت ربات روبیکا در هدهدهاب: ربات روبیکا در هدهدهاب فعال است: توکن را از BotFather روبیکا بگیرید، در بخش «اتصالها» ثبت کنید و ربات فروشگاه، با منو، قیمت‌ها و فرم درخواست سفارش، در روبیکا منتشر میشود. این مسیر در تلگرام آزموده شده و در روبیکا در آزمون نهایی روی سرور اصلی است. راهش در صفحهٔ ربات روبیکا آمده است.
- ربات روبیکا با توکنی کار می‌کند که از BotFather داخل خودِ روبیکا می‌گیرید؛ توکن تلگرام به کارش نمی‌آید.
- روبیکا دو جور دکمه دارد (پایین صفحهٔ چت و شیشه‌ای زیر پیام) و چند دکمهٔ آماده برای فرم، مثل انتخاب تاریخ و گرفتن شماره.
- سه تفاوت مهم با تلگرام برای فروشگاه: فرستادن عکس سه مرحله دارد، سنجاق‌کردن پیام در API نیست و عضویت در کانال را نمیشود بررسی کرد.
- پیش از هر ابزاری، یک هفته پیامهای روبیکای فروشگاه را بشمارید؛ همان عدد می‌گوید ربات به کارتان میآید یا نه.
- در هدهدهاب، ربات روبیکا فعال است و با توکن خودتان منتشر میشود.
مشتری شما واقعاً در روبیکاست؟
روبیکا پیام‌رسانی ایرانی و وابسته به همراه اول است و بدون فیلترشکن باز میشود. همین یک ویژگی برای بعضی فروشگاه‌ها تعیین‌کننده است: مشتری‌ای که فیلترشکن ندارد یا حوصلهٔ روشن‌کردنش را ندارد، در تلگرام به شما پیام نمی‌دهد.
اما این‌که مشتریِ شما آن‌جاست یا نه را حدس نزنید. دو راه ساده دارد: از ده مشتری آخرتان بپرسید با کدام پیامرسان راحت‌ترند، و ببینید همین حالا پیامهای خرید از کجا میآید. اگر در روبیکا کانال یا پیج دارید و روزی چند پیام خرید می‌گیرید، ربات معنا دارد. اگر هنوز هیچ مخاطبی آن‌جا ندارید، ربات مخاطب نمی‌سازد؛ اول باید کانال را راه بیندازید.
ربات روبیکا چه کارهایی می‌تواند بکند؟
ربات روبیکا یک حساب خودکار است که با توکن کار می‌کند. توکن را از حسابی به نام BotFather داخل خودِ روبیکا می‌گیرید (پایین‌تر مرحله‌هایش را نوشته‌ایم). آنچه رباتتان می‌تواند بکند را مستندات رسمی ربات روبیکا تعیین می‌کند؛ ما این فهرست را ۱۸ مهر ۱۴۰۵ از روی همان مستندات مرور کرده‌ایم:
- پیام متنی، نظرسنجی، موقعیت مکانی و مخاطب میفرستد، پیام را ویرایش، حذف یا فوروارد می‌کند.
- دو نوع دکمه دارد: دکمه‌های پایین صفحهٔ چت (مثل منوی اصلی فروشگاه) و دکمه‌های شیشه‌ای زیر هر پیام (مثل «افزودن به سفارش»).
- دکمه‌های آماده برای فرم: انتخاب از فهرست، تقویم، انتخاب عدد، گرفتن شمارهٔ موبایل یا موقعیت مشتری با یک لمس، عکس از دوربین یا گالری و حتی بارکدخوان. برای سفارش‌گیری یعنی مشتری سایز و تعداد را تایپ نمیکند، انتخاب می‌کند.
- فایل و عکس میفرستد، اما در سه مرحله: ربات اول نشانی بارگذاری می‌گیرد، فایل را آن‌جا می‌گذارد و بعد با شناسهٔ همان فایل پیام می‌دهد.
- پیام مشتری را یا با سرزدن دوره‌ای می‌گیرد یا روی نشانی‌ای که شما معرفی میکنید (وب‌هوک).
برای یک فروشگاه، همین‌ها برای سه کار کافی است: نشان‌دادن فهرست محصول و قیمت، جواب به سؤال‌های همیشگی (ارسال، سایزبندی، مرجوعی) و گرفتن سفارش با نام، شماره و آدرس. الگوی کامل یک ربات فروشگاهی را در صفحهٔ خودش نوشته‌ایم؛ آن صفحه دربارهٔ تلگرام است، ولی فهرست کارها برای هر پیام‌رسانی همان است.
پیش از هر چیز، ده سؤالی را که مشتری‌ها بیشتر می‌پرسند با جواب دقیقشان بنویسید: قیمت، هزینهٔ ارسال، زمان تحویل، روش پرداخت، شرایط تعویض. این فهرست در هر پیامرسان و با هر ابزاری به کارتان میآید و نوشتنش بیشترین وقت را می‌گیرد.
ربات روبیکا کجا با ربات تلگرام فرق دارد؟
اگر قبلاً ربات تلگرام دیده‌اید، انتظارتان از روی آن شکل گرفته است. این جدول تفاوت‌هایی را نشان می‌دهد که روی طراحی یک ربات فروشگاهی اثر می‌گذارد. ستون روبیکا از مستندات خودش است و ستون تلگرام از مستندات ربات تلگرام:
| موضوع | ربات روبیکا | ربات تلگرام |
|---|---|---|
| بدون فیلترشکن باز میشود؟ | بله | خیر |
| توکن از کجا | BotFather داخل روبیکا | BotFather تلگرام |
| فرستادن عکس محصول | سه مرحله: نشانی بارگذاری، بارگذاری، ارسال | یک مرحله؛ با نشانی اینترنتی عکس هم میشود |
| دکمه‌های فرم (تقویم، انتخاب عدد، بارکد) | آماده در خودِ پیامرسان | باید ساخته شود یا با مینی‌اپ |
| سنجاق‌کردن پیام با ربات | در مستندات نیست | دارد |
| بررسی عضویت مشتری در کانال | در مستندات نیست | دارد |
نتیجهٔ عملی برای فروشنده: «اول عضو کانال شو، بعد سفارش بده» را در روبیکا نمیشود با ربات کنترل کرد، و کاتالوگ عکسدار کار بیشتری میبرد. در عوض فرم سفارش می‌تواند از تلگرام راحت‌تر باشد، چون مشتری به‌جای تایپ‌کردن انتخاب می‌کند. مقایسهٔ چهار پیامرسان ایرانی را در مقایسهٔ پیام‌رسان‌های ایرانی برای کسب‌وکار و این‌که ساختن یک ربات برای چند پیامرسان چه کاری می‌طلبد را در یک ربات برای چند پیامرسان نوشته‌ایم.
چهار کاری که از همین امروز میشود آماده کرد
این چهار کار به هیچ ابزار خاصی وابسته نیست. هر وقت و با هر سازنده‌ای که ربات روبیکا را راه بیندازید، به همین‌ها نیاز دارید:
- قدم اول — ربات را در روبیکا بسازید و توکن بگیرید. اپ روبیکا را بهروز کنید، در جستوجو
@BotFatherرا پیدا کنید، دستور/newbotرا بفرستید و نام و شناسهٔ ربات را انتخاب کنید. توکنی که می‌گیرید مثل رمز عبور است: آن را در گروه، اسکرین‌شات یا پیام عمومی نگذارید. - قدم دوم — کاتالوگ را متنی آماده کنید. نام، قیمت، سایز و رنگ هر محصول در یک فهرست مرتب. عکس‌ها را هم جدا نگه دارید؛ چون بارگذاری عکس در روبیکا مرحله دارد، بهتر است از اول معلوم باشد کدام محصول واقعاً عکس لازم دارد.
- قدم سوم — مسیر سفارش را روی کاغذ بنویسید. ربات بعد از انتخاب محصول چه بپرسد؟ سایز، رنگ، تعداد، نام، شماره، آدرس، روش ارسال. مشخص کنید کدام‌ها انتخابی است (با دکمه) و کدام‌ها تایپی.
- قدم چهارم — مرز ربات و خودتان را تعیین کنید. چه چیزهایی را ربات جواب بدهد و چه چیزهایی حتماً به خودتان برسد: شکایت، تعویض، سفارش عمده، چانه‌زنی.
آموزش فنیِ ساخت ربات در خودِ روبیکا را جداگانه در آموزش ساخت ربات روبیکا نوشته‌ایم. اگر مشتری‌هایتان در تلگرام هم هستند، همین فهرست و همین مسیر سفارش را می‌توانید روی تلگرام هم پیاده کنید؛ نمونه‌اش در ربات فروشگاهی تلگرام آمده است. ولی اگر مقصدتان فقط روبیکاست، ربات تلگرام جای آن را نمی‌گیرد.
ربات روبیکا را با هدهدهاب بسازید
قبل از ساخت، این را بشمارید
ما عددی برای «چند درصد فروش بیشتر» نداریم و هر کس چنین عددی به شما داد، بپرسید از کجا آورده است. عدد خودتان را اما میشود در یک هفته درآورد. هفت روز، پیامهای روبیکای فروشگاه را در سه ستون بنویسید:
- چند پیام خرید آمد؟ سؤال دربارهٔ قیمت، موجودی، سایز یا ارسال.
- چندتایش بیرون از ساعت کاری بود؟ شب، صبح زود، روز تعطیل.
- چندتا بیشتر از یک ساعت بی‌جواب ماند؟
اگر ستون دوم و سوم کوچک است، ربات چیزی به فروش شما اضافه نمیکند؛ شما همین حالا به‌موقع جواب می‌دهید. اگر بزرگ است، عدد ستون سوم را در میانگین مبلغ سفارشتان ضرب کنید. نتیجه، سقفِ چیزی است که جواب سریع می‌تواند برگرداند — سقف، نه پیش‌بینی، چون همهٔ آن پیام‌ها به خرید نمی‌رسید. همین عدد را کنار هزینهٔ ابزار بگذارید و تصمیم بگیرید.
برای این‌که مشتری بعد از خرید اول برگردد، شماره‌اش را با رضایت خودش نگه دارید و یک برنامهٔ سادهٔ پیگیری داشته باشید. وبلاگ دیدار (یک نرم‌افزار CRM ایرانی) دربارهٔ پیگیری سرنخ و بازگشت مشتری مطلب دارد.
وضعیت در هدهدهاب، بی‌پرده
بی‌پرده: ربات روبیکا در هدهدهاب پیام متنی میفرستد و می‌گیرد و دکمهٔ لینک و عکس را به‌صورت یک خط متنی زیر پیام می‌آورد؛ یعنی انتظار نداشته باشید ربات روبیکا موبه‌مو مثل ربات تلگرام باشد.
دو کار عملی: چهار قدم بالا را آماده کنید، و توکن را در بخش «اتصالها» ثبت کنید. پیش از معرفی ربات به مشتری، یک پیام واقعی در خودِ روبیکا امتحان کنید.
سؤال‌های پرتکرار
- همین امروز میتوانم با هدهدهاب ربات فروشگاهی روبیکا منتشر کنم؟
- بله. ربات را در هدهدهاب میسازید، توکن روبیکا را در «اتصالها» ثبت میکنید و ربات با تأیید شما در روبیکا منتشر میشود.
- توکن ربات روبیکا را از کجا بگیرم؟
- از حساب BotFather داخل خودِ روبیکا: اپ را بهروز کنید، BotFather را جستوجو کنید، دستور newbot را بفرستید و نام و شناسهٔ ربات را انتخاب کنید. توکن تلگرام در روبیکا کار نمیکند.
- ربات روبیکا عکس محصول هم میفرستد؟
- بله، ولی برخلاف تلگرام در سه مرحله: گرفتن نشانی بارگذاری، بارگذاری فایل و ارسال با شناسهٔ فایل. برای همین کاتالوگ عکسدار در روبیکا کار بیشتری میبرد.
- میشود ربات روبیکا فقط به اعضای کانالم جواب بدهد؟
- در مستندات ربات روبیکا روشی برای بررسی عضویت مشتری در کانال نیامده است (مرور ما در ۱۸ مهر ۱۴۰۵). پس شرط «اول عضو شو» را نمیشود مثل تلگرام با ربات کنترل کرد.
- اگر مشتریهایم هم در روبیکا هستند هم در تلگرام، از کدام شروع کنم؟
- از همانجا که بیشترِ پیامهای خرید میآید. اگر آن پیامرسان تلگرام است، ربات تلگرام را امروز میشود ساخت و منتشر کرد. اگر روبیکاست، محتوا و مسیر سفارش را آماده کنید و منتظر بازشدن اتصال بمانید.
