آموزش ساخت ربات بله — ربات پیام‌رسان بله برای کسب‌وکار
بازوی بله هنوز از هدهدهاب منتشرشدنی نیست: اتصال بله در حال راهاندازی است و تاریخی برایش اعلام نمی‌کنیم. تا آن روز انتشار فقط روی تلگرام فعال است و فهرست «خبرم کن» بله باز است.
مشتری‌های شما در بله‌اند و می‌خواهید آن‌جا ربات داشته باشید: رباتی که قیمت و موجودی را جواب بدهد، سفارش بگیرد و وقتی شما آنلاین نیستید مشتری را بی‌جواب نگذارد. برای این کار سه چیز لازم است: یک توکن از بات‌فادرِ بله، یک منطق روشن برای ربات، و چیزی که ربات را اجرا کند. دو تای اول را همین امروز و خودتان می‌توانید آماده کنید؛ این راهنما هر سه را به‌ترتیب توضیح می‌دهد.
بی‌پرده دربارهٔ خودمان: هدهدهاب امروز فقط روی تلگرام منتشر می‌کند. ربات بله در حال راهاندازی است و برایش تاریخ نمی‌دهیم. پس این نوشته راهنمای خودِ بله است، نه راهنمای یک دکمه در پنل ما؛ هر جا مسیر به هدهدهاب می‌رسد، همان‌جا گفته‌ایم امروز چه چیزی شدنی است و چه چیزی نه.
- بله را شرکت «سداد»، زیرمجموعهٔ بانک ملی ایران، ساخته و از ابتدا با پرداخت و خدمات بانکی گره خورده است.
- توکن ربات را بات‌فادرِ بله با دستور
/newbotمی‌دهد؛ چند دقیقه طول میکشد و رایگان است. - رابط ربات بله با رابط ربات تلگرام سازگار است؛ برنامهنویسی که ربات تلگرام نوشته، زود راه می‌افتد.
- مسیر قطعیِ امروز برای ربات بله کدنویسی و میزبانی است؛ ساخت بدون کد آن در هدهدهاب هنوز آماده نیست.
- توکن و متن سناریو را از حالا آماده کنید؛ هر مسیری را انتخاب کنید همین دو را لازم دارید.
ربات بله برای چه کسب‌وکاری ارزش دارد؟
بله را شرکت «سداد»، زیرمجموعهٔ بانک ملی ایران، ساخته است و از روز اول کنار پیام‌رسانی، پرداخت هم داشته است. نتیجه‌اش برای فروشنده این است: کسی که در بله قبض می‌پردازد و شارژ می‌خرد، با پرداخت داخل همان برنامه غریبه نیست. اگر فروش شما خریدهای کوچک و پرتکرار است، این عادت به کارتان می‌آید.
نکتهٔ دوم دسترسی است. بله در ایران بدون ابزار جانبی باز میشود؛ پس رباتی که آن‌جا دارید برای مشتری همیشه یک لمس فاصله دارد. اما همین دو مزیت به‌تنهایی دلیل کافی نیست. سؤال اصلی این است که مشتریِ خودِ شما کجاست: اگر در دایرکت اینستاگرام و تلگرام با شما حرف می‌زند، ربات بله او را جابه‌جا نمی‌کند. پیش از هر هزینهای از ده مشتری آخرتان بپرسید کدام پیام‌رسان را هر روز باز می‌کنند.
برای اینکه بدانید ربات در بله اصلاً چه کارهایی می‌تواند بکند، ربات بله چیست را بخوانید؛ جزئیات فنی هم در مستندات رسمی ربات‌های بله آمده است.
قدم اول: گرفتن توکن ربات از باتفادر بله
مثل تلگرام، هر ربات بله یک توکن دارد: رشته‌ای محرمانه که هر برنامه‌ای با آن خودش را به‌جای ربات معرفی می‌کند. گرفتنش کار خودتان است و چند دقیقه طول میکشد:
- در بله
@botfatherرا جست‌وجو کنید و گفتگو را شروع کنید. در بله به آن «بات‌ساز» هم می‌گویند. - دستور
/newbotرا بفرستید. - یک نام نمایشی بدهید (مثلاً «شیرینی‌سرای نارنج») و بعد یک شناسه که به
botختم شود، مثلshirini_bot. - بات‌ساز توکن را می‌فرستد. آن را کپی کنید و در یک یادداشت خصوصی نگه دارید.
توکن را در گروه کاری یا اسکرین‌شات نگذارید و فقط به سرویسی بدهید که واقعاً ربات شما را اجرا می‌کند. هرکس توکن را داشته باشد می‌تواند از طرف ربات به مشتری‌های شما پیام بدهد.
قدم دوم: منطق ربات را طراحی کنید
این قدم به هیچ ابزاری وابسته نیست و بیشتر از توکن روی نتیجه اثر دارد. چه برنامهنویس ربات را بسازد و چه یک ربات‌ساز، هر دو از شما همین متن را می‌خواهند. یک صفحه بنویسید و این چهار چیز را در آن مشخص کنید:
- پنج سؤال پرتکرار و جواب دقیقشان. قیمت، موجودی، زمان و هزینهٔ ارسال، ساعت کاری، شرایط مرجوعی. جواب‌ها را با عدد بنویسید، نه «بستگی دارد».
- مسیر سفارش. ربات به‌ترتیب چه بپرسد: محصول، تعداد، نام، شماره، آدرس. هر پرسش اضافه، چند مشتری را وسط راه از دست می‌دهد.
- نقطهٔ تحویل به انسان. ربات کجا بگوید «این را همکارم جواب می‌دهد»: شکایت، مرجوعی، سفارش عمده.
- چیزهایی که ربات نباید بگوید. قول تخفیف، زمان تحویل تضمینی، هر چیزی که خودتان هم با احتیاط می‌گویید.
برای اینکه ببینید این صفحه چه ارزشی دارد، یک مثال فرضی: محصولی ۴۵۰٬۰۰۰ تومانی می‌فروشید و روزی حدود ۴۰ نفر درباره‌اش می‌پرسند، اما چون همیشه آنلاین نیستید فقط به نیمی از آن‌ها به‌موقع جواب می‌رسد. اگر ربات آن ۲۰ نفر دیگر را همان لحظه جواب بدهد و از هر ۱۰ نفر یک نفر بخرد، میشود ۲ سفارش در روز، یعنی ۹۰۰٬۰۰۰ تومان فروشی که قبلاً به‌خاطر دیر جواب‌دادن از دست می‌رفت. عددها را با عدد خودتان عوض کنید؛ اگر روزی پنج نفر می‌پرسند، ربات اولویت شما نیست.
فرق پاسخ هوشمند با منوی ثابت را هم پیش از سفارش‌دادن بدانید؛ صفحهٔ چت‌بات فارسی توضیح می‌دهد کدام‌یک برای کدام کار است.
قدم سوم: ربات را از چه مسیری اجرا کنید؟
توکن و سناریو آماده است. حالا چیزی باید ربات را روشن نگه دارد. امروز سه مسیر پیش روی شماست:
| مسیر | چه کسی می‌سازد | چه چیزی با شماست | وضعیت امروز |
|---|---|---|---|
| کدنویسی با رابط رسمی بله | برنامهنویس | هزینهٔ ساخت، میزبانی همیشه‌روشن، هزینهٔ هر تغییر | شدنی؛ رابط بله با رابط ربات تلگرام سازگار است |
| ربات‌سازی که همین حالا بله را پوشش می‌دهد | خودتان، در پنل آن سرویس | اشتراک سرویس و سپردن توکن به آن | پیش از خرید، یک ربات آزمایشی واقعی در بله بسازید |
| هدهدهاب | خودتان، با توضیح فارسی | اشتراک هدهدهاب، وقتی آماده شد | در حال راهاندازی؛ امروز فقط تلگرام منتشر میشود |
دربارهٔ مسیر اول یک نکتهٔ عملی: چون رابط ربات بله از همان الگوی تلگرام پیروی می‌کند، برنامهنویسی که قبلاً ربات تلگرام نوشته باشد لازم نیست از صفر یاد بگیرد و بخش زیادی از کد ربات تلگرام با تغییر نشانی سرور روی بله هم کار می‌کند. همهٔ قابلیت‌ها یکی نیستند؛ فهرست دقیق را از مستندات بله بگیرید و هنگام گرفتن قیمت از برنامهنویس، همین را بپرسید.
هر مسیری را انتخاب کنید، برای اطلاع‌رسانی سفارش یک پیامک پشتیبان هم در نظر بگیرید تا اگر مشتری بله را باز نکرد، خبر از قلم نیفتد. پیامک را با پنل خودتان میفرستید، مثلاً پنل پیامک کاوه‌نگار.
اگر می‌خواهید ربات بله را بدون کدنویسی با هدهدهاب بسازید، امروز نمی‌شود و نمی‌خواهیم وانمود کنیم میشود. توکن و متن سناریویتان را نگه دارید و در صفحهٔ ربات بله «خبرم کن» را بزنید تا وقتی آماده شد باخبر شوید.
خبرم کن وقتی ربات بله آماده شد
بله یا تلگرام؟ کدام را اول راه بیندازید؟
این دو رقیب هم نیستند؛ مشتری‌هایشان فرق دارند. اگر باید از یکی شروع کنید، این جدول کمک می‌کند. ردیف آخر را هم جدی بگیرید، چون تعیین می‌کند امروز کدام را میشود بدون برنامهنویس ساخت:
| ویژگی | بله | تلگرام |
|---|---|---|
| پیشینه | ساختهٔ سداد (بانک ملی)؛ پرداخت کنار پیام‌رسانی | پیام‌رسان عمومی با کانال و گروه بزرگ |
| دسترسی در ایران | بدون ابزار جانبی | برای بسیاری از کاربران با ابزار جانبی |
| گرفتن توکن | بات‌فادرِ بله | بات‌فادرِ تلگرام |
| ساخت بدون کد با هدهدهاب | در حال راهاندازی | آماده؛ ۷ روز آزمایشی با یک ربات |
اگر مشتری شما اهل پرداخت سریع و خریدهای کوچک است و در بله حضور دارد، بله ارزش برنامه‌ریزی دارد. اگر کانال محتوایی و مخاطب بزرگ‌تر برایتان مهم است، یا می‌خواهید همین هفته بدون برنامهنویس شروع کنید، از تلگرام آغاز کنید. مقایسهٔ کامل‌تر همهٔ گزینه‌ها در مقایسهٔ پیام‌رسان‌های ایرانی برای کسب‌وکار آمده است.
قابلیت‌های خودِ بله، از جمله پرداخت، به این معنی نیست که هدهدهاب همان قابلیت را پشتیبانی می‌کند. وقتی ربات بله در هدهدهاب آماده شد، دریافت پیام، پاسخ و مسیر پرداخت را در خودِ بله آزمایش کنید و بعد به مشتری معرفی کنید.
سه الگوی رایج ربات بله برای کسب‌وکار
اگر هنوز نمی‌دانید ربات دقیقاً چه کاری بکند، از یکی از این سه الگو شروع کنید، نه از هر سه با هم:
- پاسخ به سؤال‌های تکراری. قیمت، موجودی، ساعت کاری و شرایط ارسال، با یک مسیر روشن برای رسیدن به انسان. الگو را در صفحهٔ ربات پشتیبانی ببینید.
- سفارش‌گیری. گرفتن محصول، تعداد، نام، شماره و آدرس در یک گفتگو. الگوی ربات فروشگاهی ترتیب پرسش‌ها را نشان می‌دهد.
- اطلاع‌رسانی سفارش و خبر. وضعیت سفارش و محصول تازه، با پیامک پشتیبان برای کسی که آنلاین نیست. الگو: ربات اطلاع‌رسانی.
این سه صفحه الگو را توضیح می‌دهند؛ ساختشان با هدهدهاب امروز روی تلگرام انجام میشود. اگر کسب‌وکار شما مالی یا بانکی است، ساخت بازوی بله برای کسب‌وکار را هم بخوانید. برای آشنایی با پیگیری منظم سرنخ بعد از اولین گفتگو، بلاگ CRM دیدار مطالب آموزشی دارد.
سؤال‌های پرتکرار
- برای ساخت ربات بله به دانش برنامهنویسی نیاز دارم؟
- برای گرفتن توکن و طراحی سناریو نه؛ هر دو را خودتان انجام میدهید. برای اجرای ربات، مسیر قطعی امروز رابط رسمی بله است که برنامهنویس و میزبانی میخواهد. ساخت بدون کد ربات بله در هدهدهاب در حال راهاندازی است و هنوز آماده نیست.
- گرفتن توکن ربات از باتفادر بله چقدر طول میکشد؟
- چند دقیقه. در بله باتفادر را باز میکنید، دستور /newbot را میفرستید، یک نام و یک شناسه که به bot ختم میشود میدهید و توکن را کپی میکنید. هزینهای ندارد.
- میتوانم یک ربات را همزمان روی بله و تلگرام داشته باشم؟
- ربات بله و ربات تلگرام دو ربات جدا با دو توکن جدا هستند. با هدهدهاب امروز فقط ربات تلگرام را میشود منتشر کرد؛ ربات بله در حال راهاندازی است. اگر هر دو را همین حالا لازم دارید، ربات بله را باید از مسیر دیگری بسازید.
- مزیت اصلی بله نسبت به بقیهٔ پیامرسانها چیست؟
- پیوند با پرداخت و بانک: بله را شرکت سداد، زیرمجموعهٔ بانک ملی، ساخته و کاربرش به پرداخت داخل برنامه عادت دارد. دوم اینکه در ایران بدون ابزار جانبی در دسترس است.
